"ना खाऊंगा , ना खाने दूँगा"

चर्चा मीरा-भायंदर महानगर पालिकेकडून चालू होऊन आय्सीस पर्यंत पोचली..

जर सर्व मांसाहारी एका क्षणात शाकाहारी झाले, आणि त्यामुळे जर शाकाहारी अन्न/पदार्थ पुरवठा व मागणी यात तफावत झाली तर मुळचे शाकाहारी किती दिवस उपवास करतील. जिओ और जिने दो.

सर्वांनी एकमेकांच्या धार्मिक भावनांचा आदर ठेवला पाहिजे. पर्युषण पर्वात ईतर धर्मियांनी जैन समाजाप्रती सदभावना म्हणून मांसाहार न करता फक्त गरम पाणी पिवून उपास करावा. बकरी ईद ला जैन धर्मियांनी बोकडाची कुर्बानी देऊन हलीम वगैरे चापावे. हाकानाका.

+100

हा सगळा मोदीसरकारचा करिष्मा आहे. ते भाजपलाही खुष ठेवणार.. आणि इतरांनाहि! प्रत्येक धर्मात जो जो गाढवपणा आहे, त्याला मधून मधून अशीच सूट/सवलत देणार. हुशार राज्यकर्ते जनतेच्या देवभोळे पणाचा फ़ायदा उचलण्यास कध्धिही चुकत नसतात.. आपणही त्यांना सहाय्यभूत होऊन चातुर्मासात कांदा लसूण वांग विक्रिवर बंदि आणायचि मागणी केलि पाहिजे. नाही का? (खंरं)सेक्युलर शासन ज्याला खायचय त्याची उपेक्षा करत नसत,ज्याला न खायचय त्याला खाण्याची बळजबरि / आग्रहहि करत नसतं. यात कोणाचिहि गैरसोय होत नाही. उलट धर्मवादाला बळि पडलेलं अथवा त्याच्या वापराला तयार- असलेलं शासन , हे अशा प्रकारचे "त्या त्या समाजाना बरं वाटणारे" निर्णय घेऊन त्या त्या समाजाचा फ़ायदा उठवायच्या त-यारित नेहमी असतं.. आपण यात कोणाला उचलून धरायचं? हा साधा निर्णय सूज्ञपणे आपल्याला घ्यायचा आहे. जैनांच्या बाजूनी दिलेल्या निर्णयाचा मी अनेकवार निषेध करतो.. आणि "त्यानाही गटारात लोळू द्या आम्हीही लोळणार !" ह्या टनाटनि मानासिकतेचा धिक्कार!!!

ही बंदी नक्की कधीपासून आहे याविषयी थोडा संभ्रमच निर्माण झाला आहे. कारण इंडिअन एक्सप्रेसमधील या बातमीत म्हटले आहे की अशी बंदी १९६४ पासून आहे!! या निर्णयाचे मेरीट-डिमेरीट जे काही असतील ते असतील पण या निमित्ताने जैन धर्मियांचा दहशतवाद वगैरे म्हणणारेच लोक "Terror has no religion" असे म्हणताना दिसतात याचीही जरा मौजच वाटली. (शेफाली वैद्यच्या फेसबुक पेजवरून साभार)

पुढच्या वेळेस भाजप हारणार 'ही काळ्या दगडावरची पांढरी रेष' (जर हे असेच चालू राहिले तर)

याविषयी नवीन नवीन दावे येत आहेत त्यामुळे संभ्रमात भरच पडत आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून केरळ सरकार रमझानच्या महिन्यात शाळेत 'मिड डे मिल' देत नाही आणि २००८ मध्ये दस्तुरखुद्द मार्कंडेय काटजूंनी सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश असताना अशी तात्पुरती बंदी घालणे कायद्याला धरून आहे असे म्हटले होते असा दावा भाजपच्या संजू वर्मा यांनी केला आहे. याविषयी अधिक ट्विटरवरील https://twitter.com/IndiaToday/status/641289247106793472 हा व्हिडिओ. या दाव्याच्या सत्यतेविषयी कोणाला माहित आहे का? हा दावा खरा असल्यास या प्रकरणामागे पराचा कावळा करण्यामागे नेहमीप्रमाणे प्रेस्टिट्यूट आहेत असे दिसते. जर अशी बंदी गेल्या कित्येक वर्षांपासून असेल आणि इतकी वर्षे त्याचे बातम्यांमध्ये नामोनिशाणही नसेल पण नेमके आताच होणे, केरळमध्ये रमझानच्या महिन्यात मिड डे मील वर बंदी असेल तरी त्याची अजिबात वाच्यता न होणे पण मुंबई आणि मीरा-भाईंदरचा प्रश्न मिडियामध्ये प्राधान्याने येणे या सगळ्यात काहीतरी काळेबेरे असावे असे दिसते. याच मंडळींनी मागच्या वर्षी कुठल्या तरी कॅन्सरच्या औषधाची किंमत ६ हजारवरून १ लाख वर गेली, कुमारी मातांना त्यांच्या मुलांचा पासपोर्ट काढताना त्यांच्यावर बलात्कार झाला होता की नाही याची माहिती देणे आता बंधनकारक झाले आहे वगैरे कंड्या बेमालूम पसरवून दिल्या होत्या. लगोलग अनेक फेसबुकींनी शहाजोगपणे 'हेच का ते अच्छे दिन' असा प्रश्नही विचारला होता. पण या सगळ्या बातम्या खोट्या होत्या हे स्पष्ट झाल्यावर ही सगळी मंडळी पळून गेली होती (अपेक्षेप्रमाणे)--कारण या लोकांना खरी परिस्थिती काय आहे हे शोधून काढण्यात इंटरेस्ट नसतोच मुळी. यांचा इंटरेस्ट नुसती मोदींवर टिका करण्यात असतो!! हा प्रकार पण त्यातलाच आहे की काय ही शंका येऊ लागली आहे. मला वाटते कोणत्याही धार्मिक सणासाठी कोणावरही सक्ती करू नये. कितीही मोठी एकादशी येऊ दे, पर्यूषण येऊ दे, रमझान येऊ दे, ज्यांना तो मानायचा आहे त्यांनी तो मानावा आणि धार्मिक कृत्ये जी काही असतील ती करावीत पण ज्यांना त्यावर विश्वास नाही त्यांना तो न ठेवायचा अधिकार आहे आणि असलाच पाहिजे. कुणावरही सक्ती होता कामा नये. तीच भारतीय परंपराही आहे आणि तसे करणेच योग्य आहे.

शाकाहार असो अथवा मांसाहार, जिथ पर्यंत विज्ञानाचा संबंध आहे अन्नपदार्थाचे विघटन चयापचय क्रिया एक सारख्या होत असाव्यात, मांसाहार आणि शाकाहारात मुख्य फरक मांसाहारातून अधिकच्या मिळणार्‍या प्रोटीनच्या मात्रेचा आहे (डॉक्टर लोकांनी यात चूक असल्यास सुधारावी). सात्वीकता ही वैचारीक प्रक्रीया मेंदूतून होत असेल आणि आहाराचा आणि मेंदूचा प्रोटीनच्या मात्रे मुळे पडणार्‍या फरका पलिकडे संबंध नसेल तर १) आहारातून मिळणार्‍या अधिक प्रोटीन्समुळे सात्विकता कमी होते आणि हिंसकवृत्ती वाढते असे असेल तर अ) अधिक प्रोटीन्स खाणार्‍यांची सात्वीकता कमी होते आणि तामसवृत्ती वाढते हे साधार सिद्ध करावयास हवे, ब) असा दावा करणार्‍यांनी शाकाहारी प्रोटीन्सपण खाणे वर्ज्य केले पाहीजे २) दुसरा आ़़क्षेप उग्र वासाचा असतो, अधिक उग्र वास घेणार्‍या व्यक्ती पदार्थ न खाता असात्विक आणि तामस होतात आणि त्याच परिस्थितीत उग्रवासही न घेणार्‍या व्यक्ती असात्विक आणि तामस व्यवहार करतच नाहीत हे निष्पक्षपणे साधार सिद्ध व्हावयास हवे. ३) मांसाहार खाणार्‍याच्या अन्न ग्रहण करताना प्राणी कापल्याचे इमॅजीनेशन येते म्हणून तो हिंसक होतो असे नसावे दही भात खाणार्‍या शाकाहारी माणसाला तांदळाच्या दाण्यांच्या पुर्नरुत्पाददन आणि पाडसाला दूध कमी पडल्याचे आणि आपल्या कडून तांदळाच्या भावी रोपावर अथवा पाडसावर अन्याय झाल्याचे जसे येत नाही तसेच मांसाहारी माणसास कत्तलखान्यात काय चालू आहे याचे दृष्य शाकाहारी माणसाच्या कल्पनेत येते त्या पेक्षा अधिक येत नसावे पण तो शाकाहारी माणसांचा गोड गैरसमज आहे. ४) प्रोक्रीएशन आणि प्राण्यांच्या भावी पिढीवरील अन्याय. प्रामाणिक पणे सांगावयाचे झाल्यास झाडावरून खाली पडलेल्या फळाचे इतर कोणत्याही सजीवाने ग्रहण केले नाहीतर प्रत्येक बी जमीनीत पेरून केवळ अशा फळाचा गर तेवढा खाणे हा एकमेव शुद्ध शाकाहार आहे बाकी सर्व प्रकारचे आहार कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे इतर सजीवांवर अन्याय करतातच करतात. हे तत्व बहुतांश शाकाहार्‍यांनी लक्षात घेतलेले नसते. त्या अर्थी त्यांनी सजींवाचे प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष हनन केलेलेच असते त्यामुळे तत्वतः ते कोणत्याही मांसाहार्‍या पेक्षा श्रेष्ठ ठरत नाहीत. वरच्या प्रतिसादात ब्याटमन म्हणतात तसे खाण्याच्या पदार्शांचा आणि सात्विकतेचा मुलतः संबंध असण्यास कोणताही वैज्ञानिक अथवा तार्कीक आधार दिसत नाही. जगात जेथे जेथे शांततेचा प्रसार करणारा बौद्ध धर्म गेला त्यातील बहुतांश प्रदेशात मांसाहार होत असावा. पण त्यांच्या सात्विकतेत त्यामुळे कमतरता अथवा वाढ दोन्हीही होत नसावे. धर्मसंस्थांनी मुख्य उद्देशास सोडून गरजेपेक्षा परिघाबाहेरील व्यक्ती, कुटूंब, समुह, राज्य यांच्या आहारातील हस्तक्षेपास श्रद्धेची जोड देण्याचे अधिकतममुल्य एक कर्मकांड, व्यक्ती, कुटूंब, समुह, राज्य व्यक्तीस्वांतत्र्यातील धर्मसंस्थेने टाळण्या जोगा हस्तक्षेप या पलिकडे कितपत जाऊ शकते या बाबत मी साशंक आहे. मुख्य म्हणजे व्यक्ती आणि समाजात मानसिक दुरावा निर्माण करणार्‍या आहार विषयक अटी धर्मसंस्थेच्या सहीष्णूता आणि मानवतेच्या तत्वांना धरून असू शकतात का या बद्दल मी साशंक आहे. आणि एवढे विवेचन करूनही काही स्थितीत मी व्यक्तीगत पातळीवर मांसाहार न करण्यास सहमत असू शकतो त्या मागचा तार्कीक मुद्दा प्रतिसाद क्रमांक २ मध्ये देतो.