फिश टँक ठेवणे

लेखमाला आहे का? वा!!

माशांचे प्रकार (सचित्र) , समाज जीवन - कोणत्या प्रकारचे मासे एकत्र ठेवता येतात/ठेवू नयेत नयेत, हे वाचायला आवडेल.

समाज जीवन - compatibility search केल्यावर तक्ते मिळतीलच. पण साधा नियम म्हणजे स्वस्त मासे आणि महागडे मासे ( discus डिस्कस वगैरे ) एकत्र ठेवूच नयेत कारण सरळ आहे महागडा मासा मरणे नुकसानकारक.

दुसरं म्हणजे मासे एकमेकांची पिलं खातात. पिलावर/अंड्यावर आलेला मासा वेगळा ठेवावा लागतो. काही मासे पिलंच घालतात तर काही अंडी घालतात. एका टँकने सुरुवात करतो पण नंतर एक टँक वाढतो याचे कारण हेच आहे.

काही मासे टेट्रा जातीचे एक समुहात राहायला पसंत करतात त्यास school म्हणतात. ते दिसायलाही छान वाटते. सर्वजण एकाच वेळी फिरतात.

मर्यादित जागेमुळे माशांचे नर एकमेकांशी भांडतात, दुबळ्याचा सतत पाठलाग होऊन तो मरतो.

एकाच दुकानातून आपण माशाची जोडी आणतो तेव्हा ती सर्व एकाच माशाची पिले असू शकतात. एकण सप्लायर मासे देऊन जात असतो. यांच्यापासून होणारी पिल्ले सशक्त निघत नाहीत. वेगळ्या ठिकाणाहून जोडी आणून अदलाबदल करणे हा उपाय आहे. त्यासाठी दूरच्या मित्राचे सहकार्य घेता येईल.

माशांच्या ठाणे शोधण्याच्या पद्धती वेगवेगळ्या असतात. तळाशी ,आणि वरती खाणे शोधणारे ठेवल्यास टँकमध्ये न खाल्लेलं फिशफुड उरत नाही. शेवाळं खाणारेही हवेत.

आमच्या घरी आज गेली ४ वर्शे फिश टॅंक आहे. लहान आहे. पहिल्यादा ८ मासे होते चार मेले . चिंगळी टेट्रा होते. पण उरलेले चार त्यात तीन गोल्ड फिश व एक शार्क आता वाढले आहेत. फिश वाल्याला म्हणालो " एक्सचेन्ज ऑफर " दे ,मराठी माणूस . नाही म्हणाला ." नवे घ्या म्हणतो ! " दहा दिवसांनी सर्व " माल " बाहेर काढून संपूर्ण टॅन्क धुतो .एअर पम्पातला फिल्टर साफ करतो .माशाना फिरण्याचा कंटाळा कसा येत नाही ?, खार कधी दमते ? माकडांच्या देहात तृप्तीची ढेकर द्यायची सोय निसर्गाने का केली नाही ? असे प्रश्न आहेत !

एक्सचेन्ज ऑफर कोणताच मासेवाला देत नाही. ते शार्क एकाने मला देऊन टाकले. वळवळणारे शार्क बघायचा फार कंटाळा येतो. मग मी दुधवाल्याकडून एक ट्रे आणला त्यात पाणी भरून खाली माती घातली. चिखलात मेक्सिकन स्पिअर झाड लावले. याची मुळे पाण्यात/चिखलात वाढतात आणि पाने वर हवेत येतात. सुंदर पांढरी फुलेही येतात. तर या टबात सोडले शार्क. ते आनंदात राहिले कारण नैसर्गिक पाणी, चिखल. कणकेचे गोळे खात. बाल्कनीत असल्याने ऊन मिळायचे.

माशाच्या लांबीच्या दहा बारा पट लांबी टँकची असावी लागते. म्हणजे चार इंची शार्कला चाळीस इंची टँक हवा.

मेक्सिकन स्पिअर झाड
अंगणात तळे केल्यास कडेला हे झाड चिखलात लावता येते. जोमाने वाढते, छान दिसते.

माहितीपूर्ण लेखन. असा फिश Tank करायचा वाटतो. पण मासे मरतात म्हणून ते टाळत आलो. पाणी वरचेवर बदलावे लागते का ?

आणि हौदात सोडलेले मासे जीवंत का राहात नाहीत ? त्या बद्दलही माहिती सांगावी. भयंकर वास येतो हौदाच्या पाण्याला आणि मासे मरतात हेही पाहिलं आहे.

-दिलीप बिरुटे

असा फिश Tank करायचा वाटतो.
इकडे फोटोत दिलेला माझा टँक दुकानात असतो तसा सुंदर मुळीच नाही. पण तो स्वतंत्र आणि कमी खटपटीचा आहे कारण ते शेवाळ . सर्व झाडांमध्ये शेवाळ हे सर्वात कार्यक्षम आक्सिजन बनवणारी वनस्पती आहे. शिवाय ते गप्पी जातीच्या माशांचे अन्न आहे. याच टँकमध्ये कोणताही हवेचा पंप /आणि पाणी फिल्टर न लावता तीस ब्लंयाक मोली ठेवले होते. ते सर्व तळाशी शांत बसायचे. भरपूर आक्सिजन आणि तोही पाण्यात विरघळलेला शेवाळच देते. मग एक युक्ती केली.दुसरा एक टँक घरात ठेवला. झाडे प्लास्टिकचीही चालतील. सजवला स्फटिकाचे गोटे ठेवून. बाल्कनीत ठेवलेल्या टँकातले चार मासे खाणे द्यायच्या अगोदर या शोभेच्या टँकात सोडायचे. पण तिथे खाणे अजिबात टाकायचे नाही. उजेड फार नसल्याने आणि खाणे न टाकल्याने पाणी लवकर खराब होत नाही. हे चार मासे दुसरे दिवशी बदलायचे. करून पाहा.

हौद - बहुतेक विटा सिमेंटचा बांधतात आणि नळाचे पाणी आले की यात साठवून ठेवतात तो असावा. गोची नळाच्या पाण्याने होते. मासे सोडण्यासाठी हौद खोल नसावा. विहिरीचे पाणी चालते. परंतू आजुबाजूच्या झाडांच्या मातीत वाळवीनाशक /सूत्रकृमिनाशक रसायन टाकले ( फ्युरान वगैरे )तर ते विहिरीच्या पाण्यात उतरते. अगदी पिपिएम लेवललाही मासे मारते.
शिवाय माशांना खायला घातलेले खाद्य खोल हौदात तळाला गेल्यावर तिकडे आक्सिजन कमी असल्याने तिकडे मासे फिरकत नाहीत. साताठ दिवसात तळाशी साचलेले खाद्य कुजून पाण्यातला आक्सिजन गायब होतो. मासे पाण्याच्या पृष्ठभागाशी आक्सिजनसाठी तोंड उघडमीट जोरात करत ल्हायल्हाय करत फिरताना दिसतात. अरे, यांना खाणे हवय समजून आणखी खाणे ( पोळीचा कुस्करा वगैरे ) टाकले जाते. आणि परिणाम आणखीनच वाईट होतो. बरं हौदात कोणी पाणवनस्पती लावत नाहीच.

हायला कंजूस काका किती चौफेर व्यक्तिमत्व आहे तुमचे ? दंडवत घ्या आमचा _/\_

कित्येक पालकांना आपल्या लहान मुलांचा हा मासे पालनाचा छंद करावासा वाटला ते मिळालेल्या माहितीतून पुरा करू शकतील एवढी माहिती लेखातून मिळावी ही इच्छा आहे. त्यांना स्वतः करता येत नाही. टाकीचं वजन असते. ती अधुनमधून साफ करावी लागते.
दुकानात नवीन गिऱ्हाइक आले की टाकी, खडी,पंप, फिल्टर,खाणे, मासे असा बराच माल गळ्यात बांधतात. सुरुवातीला फक्त टाकी,खडी आणि झाडे एवढेच विकत घ्यायचे आहे. वर सांगितल्याप्रमाणे टाकीत पाणी घालून झाडे ठेवून पंधरा दिवस सेट झाल्यावरच दोन चार छोटे मासे ठेवावेत. घाई करू नये.

वाचते आहे..

मस्त विषय. आपण छान उपयुक्त सूचना दिलेल्या आहेत. दादरला अनेक विहिरी आहेत. त्यातल्या एखाद्या विहिरीतले पाणी आणून दोन आठवडे शिळे करून मग आम्ही टँकमध्ये ते सोडत असू.

ऑक्सिजन भरपूर असल्यावर मासे कल्ले कमी हालवतात हे आपले निरीक्षण फारच सुरेख. हे मला कळलेच नव्हते. पाणी बदलल्यावर ब्लॅक मॉली तळाशी जाऊन गपचूप बसतात हे पाहून मला खूप काळजी वाटे. गप्पी मासे इतर माशांच्या शेपट्या वगैरे पण फार खातात. किसिंग गुरामी, मिशीवाले ब्लू गुरामी एंजल, टेट्रा यांच्या हालचाली फारच सुंदर आणि मोहक वाटतात. वाचन चालू असतांना अधूनमधून कोकांब्यातून आणि अ‍ॅमेझॉन झाडांमधून होणार्‍या त्यांच्या हालचाली निरखत विचार करणे हा एक निखळ आनंद आहे. आणि हो. डॅफनीज आणि प्लॅस्टीकच्या जाळीदार भांड्यातले किडे पण छान दिसतात.

याच विषयावर आणखी वाचायला आवडेल.

धन्यवाद.

अपुर्‍या माहिती मुळे हा छंद जोपासायचा राहून गेला. बरेच दिवस मी या वर विचारच करतो आहे. मस्त्यपालनावर मधे दोनचार पुस्तके सुध्दा घेतली पण मासे मरतील या भितीने टँक विकत घेण्याचा धीर झाला नाही. काही मित्रांकडचे मासे आठ आठ दिवसात मेलेले व त्या नंतर टँक माळ्यावर जाउन पडलेले पाहिले असल्याने दोलायमान अवस्था होत होती. पण आता काकांचा हा लेख वाचून पुन्हा एकदा मासे पाळायचा विचार बळावत आहे. बघू...

पैजारबुवा,

लेखमालेचा विषय आवडला. चांगली माहिती मिळतेय.

मस्त विषय,
मी गेले 30 वर्षे मासे पाळत आहे. अनुभवाने ज्ञान वाढते या उक्तिने 30 वर्षे अव्याहत मासेपालन केले आहे. सध्या 4 फुटाचे दोन व 3 फुटाचा एक असे तीन टैंक आहेत. माझा अनुभव असे सांगतो की मोठा टैंक देखभाल करण्यास सोपे असते. सायफन पद्धतीने दर चारपाच दिवसांनी खालील घाण काढली की वर्षेभर पाणी बदलण्याची गरज पड़त नाही. पण कधी पाणी जास्त घाण होते तेव्हा सर्व मासे एका मोठ्या टबात काढून पाण्यात चमचाभर तुरटी टाकली की सर्व घाण खाली बसते , सायफन करून ती घाण काढून टाकावी. विश्वास ठेवा पाणी अगदी काचेसारखे साफ होते. बाकी माहिती नंतर टाकिन

भंकसबाबा लिहा तुमचे अनुभव.

मी सुरुवात केली होती मासे पाळायला ती गप्पी माशानी. नंतर आमची हौस वाढत गेली. घरच्यानी पण चांगला पाठिंबा दिला. एक फुटाच्या टाकीनंतर तीन फुटाची टाकी घरी आली. तरी आमची हौस गप्पी, सोर्डटेल, मौली या माशांच्या पुढे जात नव्हती. हे मासे दिसायला सुंदर असले तरी यांचे आयुष्य छोटे असते. जेमतेम दीड दोन वर्षे हे मासे जगतात. त्या मानाने गोल्डफिश, ऑस्कर, गुरामी हे मासे चांगले दीर्घायुषी असतात. माझ्याकडे असलेल्या एका गोल्डफिशने तब्बल 6 पावसाळे बघितले होते. एक फ्लॉवरहॉर्न पाच वर्षे होता माझ्याकडे!
ज्याना पाणी बदलण्याचा कंटाळा येतो त्यांनी गुरामी जातीचे मासे पाळावेत , हे मासे जगायला कणखर व ऑक्सीजन पंप नसला तरी आरामात रहातात. शिवाय पाणी थोडे खराब झाले असेल तरी टिकून रहातात. पहिल्यांदा हे मासे पाळून अनुभव वाढवावा नंतर एंजेल, डिस्कस, फ्लॉवरहॉर्न, हे मासे पाळावेत. एंजल तसा स्वस्त मासा आहे, पण डिस्कस, फ्लॉवरहॉर्न हे मासे कमालीचे महाग आहेत. हौशी पालनकर्त्यानी कधीमधे कुर्ला(मुंबई) पूर्वेला असलेल्या होलसेल बाजाराला भेट द्यावी. पुष्कळश्या नवनवीन जाती व अनेक वरायटी येथे बघायला मिळतील.
आजकाल फ्रेम नसलेल्या टाकीची क्रेज आहे. इथे तुम्हाला फक्त चीनी बनावटीच्या टाकयाच मिळतील. कोणतीही भारतीय कंपनी अशा टाकया बनवत नाही.गेल्या वर्षभरात कोणी आले असेल तर ठावुक नाही.

लेख फार ज्ञानपूर्ण आहे यात काही शंका नाही . एकुलता एक गोल्डफिश 7 वर्षं टॅंक मध्ये एकटाच राहिल्याचं वाचून मात्र पोटात तुटलं .. मोठ्या फिश टॅंक मध्ये माशांचं आयुष्य समुद्रातील आयुष्याच्या तुलनेत अधिक सुरक्षित आणि शाश्वत असू शकतं म्हणून एक वेळ फिश टॅंक जस्टीफाईड मानले तरी एकट्याने राहून एकट्यानेच मरण्याची कल्पना फार वाईट वाटते ..

एका सर्कशीतल्या की अशाच कुठल्यातरी कॅप्टिव्हीटी मध्ये असलेल्या हत्तीचा फोटो आठवला .. हत्ती हे समूहजीवन जगणारे प्राणी ... त्या ठिकाणी अनेक वर्षं तो एकटाच हत्ती / हत्तीण ... एकटेपण असह्य झालं की तो आपल्या सोंडेत आपली शेपूट धरायचा ... म्हणजे एका खोलीत उर्वरित आयुष्य घालवायची शिक्षा झालेल्या माणसाने एकटेपणा असह्य होऊन आपलाच एक हात दुसऱ्या हातात घ्यावा आणि दुसऱ्या माणसाने तो धरला आहे अशी क्षणभर समजूत करून घ्यावी .. त्याप्रकारची कृती ....

https://pics.me.me/she-is-so-lonely-she-holds-her-own-tail-wild-2497449…

तुमच्या हौसेसाठी मासे अगदी ठेवायच्चेच असले तर किमान एका जातीचे किमान दोन या संख्येने ठेवायची मिनिमम सहानुभूती दाखवावी असं मला वाटतं ...

एकटेपणा-
एकुलता एक गोल्डफिश 7 वर्षं टॅंक मध्ये

आता केवळ छान छान केलेल्या गोष्टी सांगणे ही फसवणूक ठरेल. जे काही झाले ते सांगितले पाहिजेच. मासे आणि इतर प्राणी मुके असतात. ते बोलत नाहीत पण त्रास होतच असणार. नंतर जेव्हा टबात झाडे लावून मासे ठेवले तेव्हा ते फार तरतरीत वाटायचे.

मला बी लय इच्छा व्हती मासे पाळायची, सगळ्या मित्रां मध्ये मत्स्यपालनाची क्रेझच आली होती... पण हा मोह देखील टाळला !
मला सकर फिशची नेहमीच गंमत वाटत आली आहे ! काचेला तोंडाच बुच्चण लावुन गप पडुन असतोया.

मदनबाण.....
आजची स्वाक्षरी :- प्यार तुम मुझसे करती हो डोन्ट से नो... ;) :- Ghayal

फिश tank होईल तेव्हा होईल पण पाच बाय पाच आकाराच्या हौदात काही तिलापिया मासे सोडले आहेत, १०० ग्राम वजन किंवा अधिक आहेत असे सात नग आहेत. मस्त विहार सुरु आहे. मुरमूरे खाद्य म्हणून सोडत आहे, अजून काय काळजी वगैरे...मदत करावी. धन्यवाद.

-दिलीप बिरुटे

म्हणजे तसं असेल तर मत्स्योत्पादनवाले चांगली माहिती देतील.

म्हणजे यांच्या पिलावळीवर दुसरे मासे वाढवतात.

धन्यवाद. तुम्ही खूप सविस्तर माहिती दिली आहे.मी पण चुकत माकत, गुगलची मदत घेत ठेवल्या होत्या टॅंक. मी एकच टॅंक न ठेवता ४ छोट्या आणि एक मोठी टॅंक ठेवली होती.आजारी मासे वेगळे करायला त्यातली एक ठेवली होती.
माझा फ्लॅवर हॅार्न मासा आंधळा झाला.त्यावर खूप उपाय करायचा प्रयत्न केला पण त्याने एक कोपरा पकडून ठेवला आणि काही न खाता पिता तो गेला.
मी एक कासव पण पाळलं होतं. ते पण त्या माशांबरोबर खूप खेळायचं.ते पण आधळं झालं होतं पण ॲप्लीकॅप म्हणजे आपण जे डोळे आल्यावर डोळ्यात घालतो त्याने बरं झालं.
पण माशाला मात्र डोळ्यात औषध घालता आलं नाही. तो मासा आमच्याशी खूप खेळायचा.

Pdf(5mb) link download

https://www.farmafrica.org/downloads/kmap/fish-farming-booklet.pdf

Tilapia fish farming. माहिती.

मस्त मजेत राहा रे बाबांनो

कंजुसकाका तुमच्या नादी लागून फिश टँकचा कुटाना सेट केला. घरी येऊन फिश टँकचं काम फीश वाल्याने करुन दिलं. घरी भिंतीत कडप्पे होते त्यातलं एक काढून भिंतीत सेटप केला. काल नऊ मासे होते आज रस्त्यावर विक्रेता करणा-याचा एक घेतला दहा झाले. काम धंदे सोडून माशांच्या हालचाली पाहात राहिलो. नवीन असल्यामुळे तसं असावं. फिशफूडची एक पूडी दिली आहे, प्रती मासा चार दाणे खातील म्हणे सगळ्यांना मिळेल की नाही, याची काळजी लागली. मी आठ आठ दाणे टाकले. उपाशी नको बिचारे. फक्त बारीक बबल्स दिसत आहेत पाण्यात काय करावे ते समजत नै ये. त्यांनी दिलेली औषधे पाण्यात सोडली. हिटर लावलंय. ऑक्सीजनचं फिल्टर सुरु आहे. बाकी, भारी वाटतंय.

-दिलीप बिरुटे

छान दिसत आहे फिश टँक.

१) काही मासे फिशफूड आवडीने खात नाहीत. अगदी निरुपाय म्हणून खातात. पण टाकलेलं खाणं तळाशी जमा होत राहातं. पाच सहा दिवसांनी कुजतं. बुडबुडे येतात. ऑक्सीजनचं यंत्र चालू आहे. त्यामुळे पाण्यातला ऑक्सीजन कमी होत नाही.
२) खालची खडी हलवून खात्री करा की न खाल्लेलं फूड आहे का?
३) जे फूड टाकायचं ते प्रथम एका वाटीत पाण्यात भिजवा अर्धा तास आणि मग ते पाणी टाका टँकात.
४) माशांची विष्ठा पंधरा दिवसांनी पाण्यात जमा होऊ लागते ती फार ऑक्सीजन खाते. अतिशय तरल कण फिल्टरने गाळले जातातच असं नाही. पण पाण्याला वास येऊ लागतो.
५) रोज दहा पंधरा टक्के पाणी काढून टाकून नवीन ( बाहेर चांगले चार दिवस उघडे ठेवलेले) टाकावे.
६) ती दोन झाडे खरी पाणझाडे आहेत का? प्लास्टिकचीही असतात. आडोसा देण्यासाठी. एका खडकाला( खोटा. प्लास्टिकच्या रंगीत पिशवीत वाळू भरून बनवलेला) झाडांचा झुपका बांधायचा. खरा दगड वापरून नये. हातातून पडल्यास तळाची काच फुटू शकते.

७) या माशांना थंडी (२८अंशाखाली) मानवत नाही. रात्री टँकवर ब्लँकेट टाकणे. पाणी गार होता कामा नये. टँक सेट केल्यावर खरा धोका पंधरा दिवसांनी सुरू होतो. लक्ष ठेवा. माशांची गर्दी नको. काही कारणामुळे ओक्सिजन बंद पडला तरी चार मासे राहू शकतात पण पंधरा नाही.

आपण मासे आणतो तेव्हा ते बऱ्याचदा एकाच जोडीची पिल्ले असतात. थोड्या महिन्यांनी दुसरीकडून तसलेच मासे आणले की ते वेगळ्या जोडीचे असण्याची शक्यता वाढते. मग ते जोडी जोडीने वेगळे ठेवल्यास पिले होऊ शकतात. पण फिशफुडवर वाढ होत नाही. जिवंत खाद्य भरावे लागते. तो खटाटोप असतो.

व्वा... लै भारी धागा ! परिपुर्ण धागा ! मस्यपालनावर सविस्तर आणि सखोल चर्चा !
कंजुस यांचा अभ्यास किती खोल असतो या निमित्त पुन्हा दिसलं !
धन्यवाद !

फिश टँक आणून आता सहा महिन्यांपेक्षा जास्त काळ झाला आहे. सुरुवातीला सर्व समजेपर्यंत दोन तीन माश्यांना जीव गमवावा लागला. नंतर, पाणी नियमित बदलणे औषधे, फुड, योग्य निगा यामुळे आता अगदी मस्त आहेत सर्व मासे. सारखं येता जाता बघणे, निरखने वगैरे रुटीन आयुष्यात आनंदायी छंद आहे. अर्थात, निगा राखणे एकाचं काम नाही.

-दिलीप बिरुटे