या वर्षी गणपतीची प्लॅस्टिक सजावट नकोच ?

हो, पुर्वी कुंड्यातल्या रोपांची सजावट करायची खुप फॅशन होती ... घरी सत्यनारायणालाही अगदी कुंड्या नसतील तर स्टील ग्लासात गुलाबाच्या फुल कांड्या लावायचे.

मोठ्या सार्वजनिक कार्यक्रमांसुद्धा आजकाल मनपाच्या नर्सरीतुन कुंड्या आणून सजावट केली जाते ... भारी दिसतं !

तेरडा, झेंडू, तांबडा माठ, सदाफुली कुंड्यांमध्ये वाढवून आराशीसाठी वापरण्याची कल्पना खरंच अनुकरणीय आहे. झेंडूची रोपे जेव्हा वाळून जातील तेव्हा ती वाळलेली झुडपे आणि कडुलिंबाच्या डहाळ्या झाल्यास तो डासनियंत्रणासाठी उत्तम पर्यावरणपूरक पर्याय आहे.

शंभर टक्के सहमत. अर्थात सर्वच सणांसाठी. आणि याच्याच जोडीला फटाके आणि बीभत्स, अतिप्रखर रोषणाईसुद्धा नको. यासाठी गणपतीची आर्ततेने आळवणी.

सहमत.
शिर्षकात प्लॅस्टीक हवा होता, द्यायचा राहिला ... आता शिर्षक कसे संपादित करता येईल ?

पिवळ्या कागदाच्या पट्ट्या वापरून केवडा तयार करण्याची कल्पना छान आहे. बाजारात असे तयार मिळाले तर उत्तमच.

केवड्यावर अत्तर मारण्याची गरज नाही असे वाटते. पूजेचे इतर सुगंध, धूप उदबत्ती, अत्तर, अष्टगंध ई. असतातच.

खरं आहे. आणि गणपतीची मूर्तीही बेताच्या आकाराची असेल तर चांगले.
आणि घरात बाळगोपाळांसह माणसांची लगबग हवी तर खरा या सणाचा आनंद.

मराठवाड्यात पूर्वी दीडएकशे वर्षांपूर्वी नदीकाठी जाऊन तिथल्या मातीचीच जमेल तशी हातानेच मूर्ती करून तिचीच पूजा करून नदीत विसर्जन करायची पद्धत होती असं म्हणतात. अशा वेळी मूर्तीचा आकार हा तितकासा रेखीव नसणार हे तर उघडच आहे पण मुळात आपल्याकडं पूजन हे तांदळा, पाषाणस्वरूप, स्वयंभू म्हणून साधारण गोलसर आकार अशाही प्रकारांत केलं जात होतंच. यात दर्शनी स्वरूपापेक्षा श्रद्धाभाव
महत्त्वाचा होता. या प्रकारात नदीत विसर्जनाने फारसं प्रदूषण होत नसेल. शिवाय एकत्र कुटुंब पद्धत, सार्वजनिक गणपती नसणे, लोकसंख्या कमी अशा अनेक कारणांमुळे प्रदूषणाचे प्रमाण नसल्यातच जमा असणार. आता जे धार्मिकतेचे कारण सांगतात ते आता आपण मूर्ती स्वहस्ते करण्याच्या मूळ प्रथेबद्दल काय सांगतात?

सहमत.

पण प्लास्टर ऑफ पॅरिस मुर्ती बाबत घिसाडघाई होतेय असं वाटतं. अनेक प्रकारची प्लास्टीक्स उत्पादित होत असताना फक्त पीओपी मुर्त्यांवर बंदी घालयाची घाई कशाला. दहा वर्षांचा प्लान बनवून टप्प्याटप्प्याने बंदी घालता येईल. पीओपी मुर्त्यांमुळे प्रदुषण होते ही बोंब उठवली गेली पण प्रदुषण मुख्यतः रासायनिक रंगांमुळे होते. शाडूमातीच्ग्या मुर्तीला रासायनिक रंग वापरले असतिल तर त्यावर काहीच चेक्स नाहीत !

नदीत पीओपी मुर्ती विसर्जन हा वेग्ळाच मोठा विषय आहे. आमच्या मनपात एका तलाव मुर्ती विसर्जन केली दुसर्‍या दिवशी लगेच तलावाबाहेर काढातात, सॉर्ट करतात आणि पुढे पाठवतात.

विसर्जित पीओपीची मुर्ती इ त र बांधकाम साहित्याप्रमाणेच (जिप्सम) रिसायकल / री युज करता येईल.

>>आज काल लहान पोरा टोरांनी हट्ट केला म्हणून गणपती बसविण्याचे फॅड फार जोरात आहे.

अरे बापरे ! पुर्वी तर घरातील म्हातारी माणसेच जास्त आग्रह करायची म्हणे...

हानला नाय भौ आणला हाय ते....

आता फॅशन झालीय,पर्यावरणाला धोका,फिजूल खर्ची,इत्यादी.

कुठल्याही गोष्टीत दोन बाजू असतात हे सोईस्कर पणे विसरतात.

खर्च करू शकणारे कितीतरी गरीब परीवाराचा खर्च उचलू शकतात. रोजगार निर्माण होतात. लक्ष्मी प्रवाहित होते. भुकेल्या पोटी दोन घास जातात.
लहान मुलांवर संस्कार होतात. समाज एकत्र येतो. सामाजिक उपक्रम राबविण्यात येतात.

असा का नाही विचार करू शकत.

वाहतूक कोंडी,साऊंड प्रदुषण अमंळ जास्त होते पण कधीतरी चालतयं की .....

खरे तर सध्याचा गणपती उत्सवात गणपतीच्या मुर्तीची किती गरज आहे ह्यावर चर्चा होण्याची होणे आवश्यक आहे.

खरे तर सध्याचा गणपती उत्सवात गणपतीच्या मुर्तीची किती गरज आहे ह्यावर चर्चा होण्याची होणे आवश्यक आहे.

थेट वर्मावर घाव !

>>>खरे तर सध्याचा गणपती उत्सवात गणपतीच्या मुर्तीची किती गरज आहे ह्यावर चर्चा होण्याची होणे आवश्यक आहे.

अगदी अगदी.

मुर्तीसमोर बसुन चर्चा करायला हरकत नाही. आणि समजा मुर्ती नको असे ठरले तर मुर्ती नसल्याचा काय फायदा झाला याची चर्चा करु.
ती चर्चा मुर्तीसमोरच असलेली बरी, म्हण्जे दोन्ही चर्चांना एक तटस्थ साक्षीदार असलेला बरा.

काही वर्षापूर्वी हे उत्सव जनतेच्या वर्गणीवर चालत. मग खर्च वाढत गेले आणि स्पॉन्सरशिप चा जमाना आला. मग गुटखा,सिगारेटच्या जाहीराती मंडपात दिसु लागल्या. त्यावर टिका सुरु झाल्याने तो मार्ग बंद झाला. मग एकेका राजकीय नेत्याने ही मंडळे दत्तक घ्यायला सुरुवात केली.

आता सार्वजनिक उत्सव ही जनतेची गरज संपुन राजकीय नेत्याची गरज झाली आहे. जिथे तिथे एक एक मंडळ एकेका दादा,भाऊ,भाई,आण्णा,अप्पा,साहेब वगैरेंनी दत्तक घेतलेले आहे आणि तिथे सढळ हाताने खर्च करुन, नंतर श्रमपरीहार वगैरे करुन कार्यकर्ते धरुन ठेवणे आणि पुढच्या निवडणुकीत या सगळ्याची सव्याज वसूली करणे हा धंदा झाला आहे. त्यामुळे हे उत्सव कमी होण्याऐवजी वाढतच जाणार. होळी, शिवजयंती, दहीहंडी,गणपती,नवरात्र आहेच, पण अधेमधे कोणाकोणाच्या जयंत्या वगैरेही जोरदार साजर्‍या होणे ही काळाची गरज आहे आता.

उत्सव आणि धर्म यात फरक आहे.

उत्सव ही मानवाची सामाजिक गरज आहे. धर्म ही मानवाच्या मनाची गरज आहे.