स्वराज्य

ज्याचे त्याचे विचार असतात...

मुद्दे संपले की, काही माणसे, व्यक्तिगत पातळीवर उतरतात...

आपण लक्ष द्यायचे नाही....

मी तर वेगळेच वाचले आहे...

आझाद हिंद सेनेचे जे सैनिक पाकिस्तान मध्ये गेले, त्यांना पाकिस्तान सैन्य दलात नौकरी मिळाली.

पण,

भारतात मात्र, आझाद हिंद सेनेच्या सैनिकांची भरती, भारतीय सेनेत समाविष्ट करण्यात आली न्हवती...

-----नेहरूंवर सतत विद्वेषपुर्ण टीका तीही मोदींपासून ते गल्लीतल्या अंधभक्तांकरवी झाल्यामूळे सावकरांना माफीवीर म्हणणे काॅंग्रेसने सुरू केले नी आज सावरकर त्यामूळेच जास्त प्रसिध्द होऊन बसलेत.------

व्वा... काय तर्क आहे....

नेहरू आणी सावरकर दोघेही महानच.
महानतेचे काय निकष आहेत हे माहीत नाही. परंतु नेहरू संकुचीत वृत्तीचे नक्कीच नव्हते. आम्हाला शाळेच्या अभ्यासक्रमात सावरकरांचा धडा होता, ' ने मजसी ने ' हे मी बालपणापासून आकाशवाणीवर ऐकले आहे. तेव्हा काँग्रेस सत्तेत होती. आकाशवाणीवर आणीबाणीत बंदी असेल कदाचीत.

पण आज सावरकरांचा माफीवीर म्हणून मोठ्या प्रमाणात प्रचार झाला तो विकृत मोदीभक्त नी संघीलोकांमूळे.
काँग्रेस सावरकरांना टार्गेट करते याला भाजप जबाबदार ? व चोराच्या उलटया बोंबा
सावरकरांवरील सिनेमा ट्रेलरपासूनच गांधीद्वेष प्रकट करतो.
चित्रपट बघून ठरवला कि आधीच ?
चित्र अगदी उलट आहे गांधींच्या विचारसरणीला अतिशय सभ्य पने मांडले आहे
आणि आंबेडकरांचच्या विधान बद्दल किंवा जिन्हा खिलाफत बद्दल काय म्हणले होते त्या बद्दल काय? तेव्हा चिडीचूप ?
गांधींवरचे सिनेमे पुरस्कार मिळवतात नी रग्गड कमाई करतात कारण त्यात द्वेष नसतो.
यात हि नाहिये यात नाण्याची दुसरी बाजू दाखवली आहे कि जी तुम्च्य्सारख्यानं बघायचिच नाहीये ( सावरकर बोस टिळक पटेल यांचे कौतिक करताना गांधी नेहरूंचे योगदान कमी होत नाही पण तेवडः मनाचा मोठे पणा कुठे आहे तुमच्या कडे "

>>>जयराम रमेश एकदा बोलले होते की “तुम्ही आमचा खोटा ईतिहास बाहेर काढू नका नाहीतर आम्ही तुमचा खरा ईतिहास बाहेर काढू.”

अच्छा ! म्हणजे जयराम रमेश बोलले तर ते खरे ! आणि बाकी काही बोलले तर ते खोट्टे... भलतीच खात्री आहे तुम्हाला !!!

खुप छान प्रतिसाद!
एकाच व्यक्तीने आयुष्यात वयाच्या आठ वर्षांपासून क्रांतीची मशाल पेटवत पुढे जाऊन क्रांतिकारक व्हायचं,त्यांचेच कायदे शिकण्यासाठी अभ्यास करत त्यांची भूमी गाठायची, क्रांतिकारक व्हायचं,प्रेरणा देणारी संघटना उभी करायची, अतोनात हाल सहन करत देशाची सेवा उद्या करता येईल या आशेवर काळ्या पाण्यात जगायचं,तळपत्या लेखणीने इतिहास/विज्ञान/सुधारणा मांडायच्या, हिंदूत्वाला धार देत अखंड भारताचे स्वप्न पाहायचे, अस्पृश्यता निवारण करत देशहित जपायचे, स्वातंत्र्यानंतरही उपेक्षा झेलायची आणि तरीही आपण विचारायचे त्यांनी नंतर काय केले.. एकंदरीत सीमा राखून उत्तर मिळतंय का ते पाहायचं..
नाही कशाला एवढं करायचं होतं सावरकरांनी. मस्त लंडनहून बैरिस्टर होऊन आले असते तर मंत्रिमंडळात एखादे नेते झाले असते ....हो की नाही!

दिलेला प्रतिसाद. लिंक दिल्याबद्दल आभार.

अगम्य. असा प्रतिसाद असेल तर पुढे वाचन करून काही समजून घेऊन मत बदलायला जागा राहते. दुर्दैवाने इथले अनेक सावरकर प्रेमी तसे माहितीपूर्ण प्रतिसाद न देता, जी मते पटत नाहीत त्यावर आक्रस्ताळा प्रतिसाद देतात, त्यामुळे चर्चेची पातळी घसरते. आपण ती राखून प्रतिसाद लिहिल्यामुळे मिपावर चांगली चर्चाही होऊ शकते, असे वाटले.
आपण दिलेला दुवा वाचणार आहेच व अधिकही काही माहिती त्यासंदर्भात मिळते का याचा शोध नक्की घेईन. मत बनवायची घाई कशाला? शिवाय, मी सावरकर हे माझ्यासाठी एक कोडे आहेत असे म्हटले आहे व ते होईल तेवढे सोडवणार. फक्त त्यासाठी प्रचारकी चित्रपटाचा आधार घेणे मात्र योग्य वाटत नाही.

हळू हळू बाकीचे मुद्दे बघतो, पण तूर्तास एका मुद्यावर जरा खोदकाम केले. आपले लिखाण:
>> ती पेन्शन नसून एक allowance होता. बऱ्याच राजकीय कैद्यांना दिला जायचा. गांधीजींना सुद्धा दिला गेला होता असे कुठेतरी वाचले आहे. त्यातून तो सावरकरांना इतरांपेक्षा अर्धाच दिला जायचा. त्यामुळे हा पैसा Quid pro Quo नव्हता. इतरांना द्यायचे तसे त्यांना दिले. सावरकर पक्के उपयुक्ततावादी होते. सरकारकडून मिळणारे पैसे सोडून विनाकारण moral high ground घेण्याचा त्यांचा स्वभाव नव्हता.
====
यावर मी आपणच दिलेल्या साईटवर खाली दिलेल्या दुव्यावर वाचले असता,
https://rediscoveringsavarkar.wordpress.com/2022/11/23/savarkar-pension…
गांधीजी यांच्या मेंटेनन्ससाठी रू. १०० दरमहा असे कागदपत्र दिसते. तसेच गांधीजी त्यांच्यासोबत पकडलेल्या कैद्यांसाठी रू. ४५० दरमहा असे कागदपत्र दिसते. हे पैसे तुरूंग अधिकार्याला सरकारच्या आज्ञेनुसार खर्ची दाखवता येतील असे दिसते. गांधीजींना स्वखर्चासाठी ते देण्यात यावे अशी आज्ञा असण्याची शक्यता नाही कारण पत्रव्यवहार दोन सरकारी अधिकार्यात आहे व गांधीजी हे राजकीय कैदी म्हणून तुरूंगात असताना हे पैसे खर्ची टाकता यावेत यासाठी आहे. याचप्रकारे बोस यांचे, गांधीजींचे जे कागद आहेत, त्यात रकमेचे स्पष्ट उल्लेख आहेत.
याच पानावर सावरकर यांच्याबाबत स्थानबध्दतेचे कागदपत्र आहेत, पण त्यात पेन्शनचा कुठेही उल्लेख आढळला नाही. पुढे मात्र याच पानावर सावरकर यांना ६० रू. पेन्शन मिळत होती, असे लिहिलेले आहे व त्यांची सगळी मालमत्ता जप्त करण्यात आली असे सांगणारे कीर यांच्या पुस्तकातील पान आहे. सकृतदर्शनी गांधी बोस यांच्या बाबतचे रकमेचे उल्लेख ते ‘त्यांना देण्यात यावेत’ असे नाहीत, त्यामुळे सावरकर यांना मिळणार्या पेन्शनसारखे ते पैसे त्यांना मिळत होते असा निष्कर्ष काढता येत नाही. सावरकर यांना दिलेल्या रकमेचा उल्लेख असलेले कागदपत्र असते तर काही ठोस निष्कर्ष काढता आला असता.

दुसरे असे की १९२४ ते १९३० साली सोन्याचा दर २० रू. तोळा होता. http://www.indiabullion.com/gold.php त्त्याकाळी सावरकर यांनी कलेक्टरकडे ते वाढवून द्यावी अशी मागणी केली होती व कलेक्टरने त्यांना आपला पगार १८ रू. आहे असे सांगितले होते, असे टकले यांचे प्रतिपादन ऐकले आहे. एकंदर या काळात ६० रू. पेन्शन ही आपण म्हणता तसे केवळ चरितार्थ चालवण्यासाठी इंग्रजांनी एका कैद्याला का द्यावी असा प्रश्न निर्माण होतो.

भत्ता हा त्या व्यक्तीच्या कमाई /सांपत्तिक स्थिती/ कौटुंबिक गरज/ स्टेटस वगैरे प्रमाणे "personal wants " किंवा "support of family " साठी दिला जायचा असे दिसते. उदाहरणार्थ लिंक मध्ये दिलेल्या पुराव्यानुसार
१) सुभाषचंद्र बोसांचे भाऊ शरत्चन्द्र बोस "Mr. Sharat Chandra Bose was arrested on 4th of Febry 1932, and on recommendation of the Bengal Government a monthly allowance of Rs. 1200 was sanctioned for the support of his family with effect from that date. The recommendation was based on the fact that (1) his average annual income during the three preceeding years was Rs. 48000, (2) he had a family of 8, one of whom was studying at the Munich University, and (3) in the case of the state presioner mr. J. M. Sen Gupta, the family allowance had been fixed at Rs. 1000 per mensem."
२) नेताजी सुभाषचंद्र बोस "In the matter of maintenance allowance, I am to say that the Governor General in Council accepts the recommendation of the local Govt. and sanctions the grant of an allowance of Rs. 250/- a month. This is intended to meet all personal wants of the state prisionaer while he is detained in his brother's residence"
लंडनहून बॅरिस्टर होऊन आलेल्या सावरकरांनी वकिलीत बक्कळ पैसे कमावला असता. त्यामानाने त्यांना ६० दरमहा रुपये म्हणजे अगदीच स्वस्तात कटवले, तेसुद्धा त्यांची २७ हजारांची आणि त्यांच्या सासऱ्यांची ६ हजारांची मालमत्ता जप्त करून, आणि वकिलीद्वारे उत्पन्नाचा मार्ग बंद करून. ह्यावरून असे दिसते की सावरकरांना भरपूर पैसे चारून गप्प बसवले असा प्रकार नव्हता. हे म्हणजे सरकार मनाची नाही तरी जनाची लाज बाळगून त्यांना भत्ता देत होते, आणि चोराची लंगोटी म्हणून सावरकर तो घेत होते इतकेच.
जर थिसीस असा असेल की सरकारकडून मिळणाऱ्या दरमहा ६० रुपयांसाठी सावरकरांनी U टर्न घेतला, तर it does not have legs. बॅरिस्टर झाल्यावर सुखाने वकिली करून पैसे कमवायचे सोडून ज्या माणसाला क्रांतिकार्याचे भिकेचे डोहाळे लागतात, जो चौदा वर्षे तुरुंगात हाल अपेष्टा सहन करतो, काळ्या पाण्याच्या यातनांवर मात करणारी ज्याची इच्छाशक्ती आहे, त्याची तत्त्वनिष्ठा आणि मानसिक शक्ती दरमहा भत्त्यासाठी आपल्या स्वत्वाशी प्रतारणा करण्याइतकी तकलादू कशी असेल?
अंदमातून आल्यावर सावरकरांनी आपला फोकस नक्कीच बदलला पण त्याची करणे म्हणजे
१) पुन्हा ५० वर्षांसाठी तुरुंगात जाणे टाळणे (मग तर देशासाठी काहीही कार्य करता आले नसते). त्यातसुद्धा आधी पाच वर्षांसाठी असलेली स्थानबद्धता आणि इतर अटी सरकारने १३ वर्षे extend केल्या इतका त्यांना सावर्करांविषयी अविश्वास आणि भीती वाटत होती.
२) बदललेल्या राजकीय परिस्थितीत क्रांतिकारक मार्गांपेक्षा सामाजिक/civil मार्गांचे क्षेत्र खुले झालेले असणे, जिथे त्यांच्यासारखा intellectual suitable होता
३) समाजातील जातीभेद, अंधश्रद्धा वगैरेंचे निर्मूलन करणे आणि हिंदू समाजाचे संघटन/ प्रबोधन हा अतिशय निकडीचा प्रश्न ज्यावर त्यांच्या कॅलिबरचे इतर कोणी त्यांच्या vision प्रमाणे काम करत नव्हते. हे एक आयतेच वाढून ठेवलेले काम available होते.
४) स्वातंत्र्यासाठी military मार्ग आवश्यक आहे असे त्यांचे मत होते. त्यादृष्टीने त्यांनी संधी मिळाली तेव्हा कार्य केलेच.

चांगले विवेचन. सहमत आहे.
साम दाम दंड भेद असलेल्या परिस्थितीमध्ये सगळे प्रकार वापरले पाहिजेत असे त्यांचे मत होते. त्यामुळे इंग्रज सरकार पैसे देत असेल तर ते घेतलेच पाहिजेत.
सावरकरांना मिळणारी पेन्शन ही खरं तर त्यांच्या कायद्याच्या पदवीची भरपाई होती आणि इतर राजकीय कैद्यांनाही मिळत असायची. त्यामुळे ते योग्यच होते. सावरकरांनी स्थानबद्धतेतून क्रांतिकारक कार्य करणं व्यावहारिकदृष्ट्या अशक्य आणि धोकादायक होतं. त्यातही सावरकरांनी हिंदू समाजाला एकत्रित आणि जागरूक करण्यावर लक्ष केंद्रित केलं. सावरकरांचे क्रांतिकारकांशी गुप्त संबंध होते आणि त्यांनी आझाद हिंद सेनेच्या स्थापनेत योगदान दिले. सावरकरांनी भारतीयांना सैन्यात भरती होण्यासाठी प्रोत्साहित केले आणि नाविक दलातील बंडासाठी त्यांचं योगदान महत्त्वपूर्ण ठरले यात शंका नाही.

तुम्ही पोस्टमध्ये "माहिती पडताळून पाहून मी तरी मत बदलायला तयार आहे" असे म्हटले त्याचा आदर आहे. मी एकदा पोस्ट करून माहिती दिली, मग आणखी explanation दिलं, त्यानंतर आता पुनः तेच तेच होत आहे. तरी थोडक्यात पुन्हा एकदा लिहितो.
१) सुभाषचंद्र बोसांना त्यांच्या भावाच्या घरी स्थानबद्ध असताना २५० रुपये "personal wants " साठी मिळत होते. सावरकरांना रत्नागिरीत स्थानबद्ध असताना ६० रुपये मिळत होते. आपली २७ हजारांची आणि सासऱ्यांची ६ हजारांची मालमत्ता सरकारने लाटली. तर त्यांच्याकडून मिळणारे पैसे का सोडायचे? ते साठ रुपये घेतले नसते तर देशाचे काय भले होणार होते?
२) सावरकर प्रॅक्टिकल होते आणि त्यांच्या दृष्टीने देशभक्ती म्हणजे देशाच्या जास्तीत जास्त उपयोगी पडणे. म्हणूनच काळ्यापाण्यावर गेल्यावर लगेच त्यांनी तिथून बाहेर पडण्यासाठी mercy petitions लिहायला सुरुवात केली. तुरुंगात खितपत राहून ते देशाच्या काडीमात्र उपयोगी पडत नव्हते.
काळ्यापाण्यावरून बाहेर आल्यावर
Scenario १: सावरकर सरकारविरोधी मोर्चात भाग घेतात. सरकार त्यांना पुन्हा ५० वर्षांसाठी तुरुंगात टाकते. त्यांना कैदेत टाकले की देश पेटून वगैरे उठेल असे नव्हते. देशात इकडची काडी तिकडे झाली नसती. प्रॅक्टिकली सावरकर काळाच्या पडद्याआड जातात. देशाला उपयोग = शून्य.
Scenario २: जे त्यांनी केले
अ) सामाजिक कार्य - हिंदू संघटन, जातीभेद निर्मूलन, अंधश्रद्धा निर्मूलन, प्रचंड लेखन, मराठी भाषेची, साहित्याची सेवा.
ब ) देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी प्रयत्न - स्थानबद्धतेतून मुक्त झाल्यावर हिंदू महासभेच्या माध्यमातून राजकारण आणि निवडणुकांतून (काँग्रेसप्रमाणेच) जेवढी होईल तेवढी सत्ता मिळवण्याचा प्रयत्न. क्रांतिकारकांशी गुप्त संधान, सैनिकी मार्गाने इंग्रज राज्य उलथवण्याच्या प्रयत्नांत रासबिहारी बोस सारख्यांशी संपर्क. इंग्रज सैन्यात तरुणांनी भरती होण्यासाठी मोहीम, ज्याद्वारे भारतीयांच्या हाती शस्त्रे आणि प्रशिक्षण आले. त्यानंतर नेताजींनीच म्हटल्याप्रमाणे सावरकरांचे प्रयत्न आझाद हिंद सेनेच्या उपयोगी पडले. नाविक दलात बऱ्याच प्रमाणात राष्ट्रप्रेमी भारतीय भरती झाले नसते, तर नाविक दलात बंड होऊ शकले नसते.

सावरकरांनी जे केले त्यावरून देशहिताच्या दृष्टीने Scenario २ चे पारडे Scenario १ पेक्षा कितीतरी जड आहे.

देशासाठी त्यांनी घरादारावर निखारा ठेवलाच, हाल अपेष्टा भोगल्याच. त्यानंतर जी परिस्थिती उद्भवली त्यात सुद्धा त्यांनी ज्या मार्गाने देशाच्या जास्त उपयोगी पडता येईल तो स्वीकारून देशाची सेवा केलीच. ह्यात टीका करण्यासारखं काय आहे हाच प्रश्न पडतो.
असो. माझा उद्देश कुणाचे मतपरिवर्तन करण्याचा नाही. ज्यांना आपल्या मताला चिकटून राहायचं असतं ते कितीही वेळ दळण दळू शकतात. मला जेवढी माहिती होती, आणि जितके स्पष्ट करून सांगता येत होते तेवढे मी केले आहे. ह्याउप्पर सांगण्यासारखे माझ्याकडे काही नाही. इतःपर ज्याचे जे मत होईल ते होवो.

परंतु विश्वगुरूंना समजत नाही, अजून महात्मा गांधींच्या पुतळ्यासमोर नतमस्तक होतात. १० वर्ष झाली ,अजून काही फरक नाही.कधी कळणार?

च्छा हे खोटे हो... सावरकर तर अगा खान राजवाड्यात अजून भारी खोलीत राहत असत,, तुम्हाला माहित नाही का? निरंजन टाकलेना विचारा ,, त्यांच्या कडे आहे न्यानामृत