सोनार..शिंपी...

मिपावरील कुळकर्ण्यांनी हजेरी लावावी.

सरासर बत्तमिजी आहे. चाळीस वर्षापुर्वीच्या गाण्याचा संदर्भ देऊन किती कोती मानसिकता आहे हे दाखवून दिले आहे. मिपावर सौहार्द पुर्ण वातावरण ढवळून काढण्याचा कट दिसतो आहे.

संबधित उक्ती स्वातंत्र्य पुर्व किबहुना त्या आगोदर पासून प्रचलित होती. बलुतेदारी संपुष्टात आल्यानंतर हि उक्ती काळाच्या पडद्याआड गेली. लेखक आणी प्रथम प्रतिसादकाने बलूतेदारी ही समाजव्यवस्था बघीतली सुद्धा नाही याची मला खात्री आहे.

अबा या आय डी ला मिपावर प्रतिबंध होता तरीही मी विनंती केली त्याला मान देवून संपादकांनी या आय डी ला पुन्नरूजिवीत केले. मला माझी चुक लक्षात आली.

संपादक, मिपा मालकांना विनंती, चुक पदरात घ्या व या आय डी नां त्यांची योग्य जागा दाखवून द्या.

मिपा एक असे संस्थळ आहे जेथे मनमोकळे पणाने व्यक्त होता येते. चांगले मराठी साहित्य, पककृती, कला, कविता,विवीध चर्चा वाचायला मिळतात, आरोग्य ,अर्थ विज्ञान सारख्या गहन विषयावरील माहीती कळते. भटकंती मधून अनेक न बघीतलेल्या, बघू शकत नसलेल्या चांगल्या ठिकाणी मानस भेट देता येते.

राजकीय विषयावर मतमतांतर असल्याने खडाजंगी होणे स्वाभाविक आहे पण सभ्यतेच्या मर्यादा पाळून चांगली चर्चा होऊ शकते.

अशा धाग्यावर न व्यक्त होणे पळपुटे पणा वाटल्याने मी माझे परखड मत टंकले आहे. अतिशय निकृष्ट आणी खोडसाळ धागा उडवून टाकवा ही विनंती.

माझा प्रतिसादच ह्या अश्या जातीवाचक लिहिणाऱ्या लेखकाला लोकांनी चार बोल लावण्यासाठी हजर रहावे ह्यासाठि आहे.

आयला प्रत्येक ठिकाणी माझ काही घेणं देण नसताना मला बोल लावले जाताहेत. अंधभक्तांचं समजू शकतो, मानसिक अस्थिर असतात. पण कर्नल साहेबांनीही माझ्या बद्दल अस लिहावं??? कर्नल साहेबानी? हे मला लागलंय. मी एक आठवड्यासाठी मिपासन्यास घेतोय. मधल्या काळात मी मीपावर लॉगिन नसेन नी कुठली प्रतिक्रियाही देनार नाही. :(
काळजी घ्या मिपाकरानो. भेटूयात. पुढच्या शनिवारी २७ तारखेला. चतुर्थीच्या दिवशी. :(

यात काही फारसं मनाला लागल्यासारखं वाटत नाही. बलुतेदारीत उडदामाजी काळं गोरं असणारच. अस्सल गावच्या मानसिकतेनुसार थोडाबहुत अनुभव आला की सरसकट जातीवर शिक्कामोर्तब केलं जाणार. सोन्याचा भाव मोठा, त्यात जरा कुठं सोनारानं हात मारला तरी ते त्याचवेळी नेमकं पकडणं सर्वसामान्यांना अवघड. त्यात सोनार म्हणजे नाही म्हटलं तरी खाऊन पिऊन बऱ्यापैकी. त्यामुळं त्याला बोल लावण्याची मानसिकता स्वाभाविकच. आता कपड्याचा संबंध शिंप्याशी अन् कपडे म्हणजे प्रत्येकाच्याच रोजच्या व्यवहारातली बाब. आता आपण दिलेलं कापड आणि मापात नीट वा आखूड शिवलेला कपडा आणि त्याच कापडाचे शिंप्याच्या घरातल्यांच्या अंगावरचे कपडे असं गाव बघतच असणार. उदाहरण असेल एखादंदुसरंच पण मग मारा शिक्का समस्त शिंपी जातीवर. आता राहिले कुलकर्णी. आपलं घर, जमीन या सर्वांच्या जिव्हाळ्याच्या बाबी. त्यावरच्या भांडणांत कैक पिढ्या पिचून गेल्या हा तर इतिहास आहे. गाव कामगार म्हणा किंवा वतनदार म्हणा काही कुलकर्णीमंडळींनी चिरीमिरीच्या बदल्यात फेरफार केले होतेच हे नाकारण्यात अर्थ नाही. म्हणून मग सोनार, शिंपी यांच्या जोडीला कुलकर्णी अप्पा आले! अस्सल मराठमोळ्या भाषेत कुणालाच सोडलेलं नाही. घिसाडघाई, चांभारचौकशी, धेडगुजरी असे शब्द आपल्या कानावर नक्कीच पडलेले असणार. बरं हा आपल्या भाषेचाच रोखठोक आणि रांगडा बाणा आहे, त्याबद्दल आपल्याला कानकोंडलं व्हायचं काही कारण नाही.

यात काही फारसं मनाला लागल्यासारखं वाटत नाही. बलुतेदारीत उडदामाजी काळं गोरं असणारच.

रामचंद्र भौ,तुम्ही सुता सारखे सरळ आहात. वाचन भरपूर व पराकाष्टेचा वाणी वर संयम म्हणून तुम्हांला असे वाटले.

काही जण सुता वरून स्वर्ग गाठण्याचा प्रयत्न करतात ,तेच खटकते.

उडिद च राहीले नाही तर काळे गोरे कशाला चिवडायचे?

मी एव्हढा ज्ञानी नाही पण तेल आणी तेलाची धार नक्कीच ओळखू शकतो.

आपल्या शांत गंभीर व्यक्तीमत्वाला सलाम.

म्हणी सार्वकालीन सत्य असतात का?

सर्व निवडणूक जातींवरच चालते.
पंढरपूर यात्रेत काय असतं? सगळ्यांचे गाडे वेगळे.

ही म्हण इतर अनेक म्हणींप्रमाणे तत्कालीन गावगाड्यातील लोकव्यवहारावर आधारित दिसते. यातला संदर्भ तत्कालीन पेशांशी असणार, आज त्या आडनावांचा त्या पेशांशी तितका घनिष्ठ संबंध उरलेला नाही, उदा. कुलकर्णी हे वतन. मात्र परंपरागत उपजीविकेचे साधन म्हणून सोनार किंवा शिंपीकाम करणारे काही प्रमाणात तरी अजून नक्की आढळतात. पण गावगाड्यातले लोकजीवन आता पहिल्यासारखे राहिले नसल्याने तशी ही म्हण आजच्या वस्तुस्थितीशी सुसंगत राहिली नाही असं वाटतं.

क्वचित् काणो भवेत्साधुः क्वचित् गानी पतिव्रता ।
विरलदन्तो क्वचिन्मूर्खो खल्वाटो निर्धनः क्वचित् ॥
हा श्लोकही असाच. यातल्या किती गोष्टी आज प्रत्ययाला येताना दिसतात?

कर्नल तपस्वींचा जाहिर निषेध !!! :)

धागा वाचून करमणूक झाली. लिंक उघडून फार कमी लोकांनी हे गाणे पूर्ण ऐकले असेल. हे युगल गीत आहे. सोनार व चमकी ( प्रियकर नि प्रेयसि यातील लाडिक संवाद आहे ). मराठीत अशा अनेक म्हणी आहेत यांत जात आणण्यापेक्षा त्या त्या व्यवसायातल्या असणाऱया वृत्तीशी निगडित आहे .

उदा. लष्कराच्या भाकऱ्या भाजणे ( यांत क्षत्रिय समाजाचा दुरान्वये संबंध नाही ) / भटाला दिली ओसरी नि भट हातपाय पसरी ( ह्या नावाचे एक नाटक सुद्धा आले होते ) ( बोट मिळाल्यावर हात पकडणे असा अर्थ यात ब्राह्मणाचा संबंध नाही )

मराठीत अजून एक म्हण आहे "सुतावरून स्वर्ग गाठणे" तसे आता यापुढे गीतावरून जात काढणे " अशी वापरता येईल ( ह. घ्या. )

थोड्या वर्षांपूर्वी एक हिंदी गाणे आले होते " हवन करेंगे " फार प्रसिद्ध सुद्धा झाले होते तेव्हा कोणी त्यावर जातीवाचक टीका केल्याचे स्मरणात नाही . त्यामुळे माझे एकच म्हणणे - म्हणीच्या शब्दांपेक्षा गर्भितार्थ महत्वाचा !

माझा एक मित्र म्हणायचा " You see what you want to see ". कोणाला उत्सव म्हणजे उन्माद वाटतात तर काही लोकांना उन्माद म्हणजेच उत्सव वाटतो .

बाजी निवडणुकीचा माहौल आहे , काही अभ्यासपूर्ण विश्लेषण वाचायला मिळेल या संस्थळावर वाचायला मिळेल या अपेक्षेत. आज पहिला टप्पा झाला . मिपा मराठी सण साजरे करते तसा ह्या लोकशाहीचा सण विशेषांक काढावा हि सूचना