रहें ना रहें हम महका करेंगे... एका गीताचे अनेक प्रतिध्वनी!

लेख आवडला. वरील सर्वच गाणी आवडीची आहेत, पण असं साम्य लक्षात आलं नव्हतं.

लेख आवडला. आर डी बर्मनने रेडियोवरील एका मुलाखतीत ह्या गाण्यांचा उल्लेख केला होता त्याची आठवण झाली.

छान लेखन !

आजकाल गाण्यांमागचा असा वेध घेणारे अनेक गोष्टी शोधत रसिकांना खजिना उपलब्ध करुन देतात.
धन्यवाद !

लवकरच सर्व गाणी युट्युबवर ऐकीन.

परिंदा मधील तुमसे मिलके ऐसा लगा तुमसे मिलके पण ह्याच सुरावटींवर आधारलेले गाणे आहे.
पापा कहते है मधले घरसे निकलते ही हे ही अजुन एक गाणे.

"ठण्डी हवाएँ" हे गाणंसुद्धा १९३८ च्या “C’est la vie” गाण्यापासून प्रेरणा घेऊन बनवलेलं होतं असं म्हंटलं जातं

बऱ्याच वेळेस एखाद्या रागावर आधारित गाणे असेल तर त्याची चाल सुद्धा अगदी सारखी असते. मग संगीतकाराने दुसरे गाणे ऐकले नसले तरी केवळ त्या रागावर आधारित असल्याने चाल सारखी येते.

आपल्याकडे काही लोकांना कोणतेही गाणे ऐकले कि त्याची चाल कुठूनतरी/ कुणाच्या तरी गाण्याची उचललेली आहे असा शोध लावण्याची हौसच असते.

मग ते मागच्या काळात जाऊन कुठल्यातरी जुन्या संगीतकाराची किंवा इंग्रजी/ फ्रेंच/ इटालियन स्पॅनिश गाण्याची चाल शोधतात आणि या संगीतकाराने हे गाणे इथून उचलले आहे असा दावा करतात.

तसे झाले असूही शकते पण तसे झालेले असेलच असे नाही.

अशीच स्थिती अनेक वेळेस नाटकांची किंवा लेखांची असते. मराठीत लिहिलेले नाटक कोणत्यातरी इंग्रजी किंवा फ्रेंच किंवा इटालियन नाटककाराचे लेखकाने उचलले आहे असा दावा केला जात असे. मग त्या नाटककाराला त्या भाषेचा गंध नसला तरी.

नाट्यसंगीतात पाहिले तर एकच पद अनेक गायक वेगवेगळ्या तर्हेने गाताना दिसतात. उदा प्रिये पहा हे पद श्री छोटा गंधर्व, पं प्रभाकर कारेकर आणि श्री सुधीर फडके यांनी तीन वेगवेगळ्या तर्हेने गायलेले आहे आणि प्रत्येक गायन उत्कृष्ट आहे.

फार कशाला कट्यार काळजात घुसली या नाटकात एकच गाणे ( घेई छंद मकरंद) दोन वेगवेगळ्या चालीत गेले गेले आहे.

उदा मालकंस या रागावर आधारित

मन तडपत हरी दर्शन को आज
आधा है चंद्रमा
छम छम घुंगरू बोले

अशी अनेक गाणी आहेत

किंवा केदार रागावर आधारित

आज मी आळविते केदार
गा कोकिळा गा
जिवलगा कधी रे येशील तू
प्रभूपदास नमिता दास
हि कुणी छेडिली तार
वाली वध ना खल निर्दालन
सत्यम शिवम सुंदरा

अशी अनेक गाणी आहेत.

याच चालीवरचे आणखी एक गाणे
हमे रासतो की जरुरत नही है
https://www.youtube.com/watch?v=sDXMPGKJrTo&list=RDsDXMPGKJrTo&start_ra…
1
नरम गरम सिनेमामधले हे गाणे अगदी सागर किनारे सारखेच आहे

प्रिये पहाचे समूहगीत (ते पण शाळेच्या गॅदरींग थाटाचे) केल्याबद्दल याला उलटे टांगून मिरच्यांची धुरी का देऊ नये?

https://www.youtube.com/watch?v=-wDCd9so4rM&list=RD-wDCd9so4rM&start_ra…

माहितीपूर्ण प्रतिसादासाठी सर्वांना धन्यवाद!

ही गाणी काहीशी सारखी असली तरी कॉपी अजिबात नाहीत. समान सूत्र असलेली पण स्वतंत्र आहेत.

असे पाहण्यात आले आहे की काही वेळा हे मोठे लोक (संगीत आणि कलेतले) मुलाखती देताना काहीतरी ट्रिव्हिया सांगतात. त्यात असे साम्य अनेकदा दाखवून देतात. थोडे गुणगुणून वगैरे. रोचक वाटते.

काही गाणी मात्र थेट कॉपी असतात. अर्थात अनेकदा हिंदी गाणी तरीही मूळ इंग्रजी गाण्यापेक्षा अधिक बरी वाटतात. आपला कान त्याला सरावला असल्याने बहुधा.

या धाग्यातील आणि प्रतिसादांमधील मान्यवरांनी नमूद केलेली गाणी एकत्र केल्यास एक छान प्लेलिस्ट तयार होईल :)

अशा गीतांचे अजून काही अर्थ लावता येतात.

हे कविता(प्रेयसी) आणि कवी(प्रियकर) यांचे रूपक आहे किंवा प्रतिभा आणि कलावंत यांचे द्वंद्व. थोडक्यात कलाकृति व कलाकार.

याच विषयावर मागं राजू भारतन यांचा लेख चंदेरीत वाचल्याचं आठवतंय.

'मार्गारिटा' आणि 'कौन है जो सपनों में आया'. पण यात संगीतकारापेक्षा गीतकाराचं विशेष म्हटलं पाहिजे.