पोपटी - एक पाककृती

सुन्दर...

थोड्या सुचना -

मीठाऐवजी शेतामध्ये "खारा दवणा" मिळतो, तो वापरून बघा... सुन्दर चव येते. आम्ही कधी मीठ नाही वापरले (मी अलिबाग - सासवने चा रहिवासी आहे)
कोम्बडी ची पण अशीच पोपटी बनते... सविस्तर लिहीन

प्रशान्त

'पोपटी'बद्दल बरंच ऐकून होतो. प्रत्यक्ष पाककृती आता वाचायला मिळाली. धन्यवाद!

नंदन
(मराठी साहित्यविषयक अनुदिनी
http://marathisahitya.blogspot.com/)

अधिक टीपा:
मी आत्ता माझ्या गावला नागांव येथे गेलो होतो. माझे एक स्नेही श्री. केळकर (रा. चौल) यांच्याकडे गेलो असता पोपटी कशी करतात हे बघण्याचा व खाण्याचा योग आला. तेंव्हाच ठरवलं मनोगत वर ही आगळी वेगळी डिश द्यायची.

अहो बहुरंगीशेठ, हे मिसळपाव आहे..मिसळपाव..विसलात की काय? का कापी पेश्ट करताना घोळ झाला.. काळजी घ्या..ह.घ्या..
बाकी पाककृती उत्तम..
(दक्ष)केशवसुमार

पोपटी हा खास जिव्हाळ्याचा पदार्थ! पोपटीशिवाय माझी एकही थंडी सरली नाही! :) (खरंतर भारतात असेपर्यंत नव्हती.. :( )
बहुरंगी, इथे हा पदार्थ दिल्याबद्दल अनेक आभार.

महत्वाची सुचना: :-) पोपटी हा केवळ खाद्यपदार्थ नसून तो कौटुंबिक सोहोळा आहे. तेव्हा घरी करण्याचा हा पदार्थ नसून हा कार्यक्रम किमान १० लोकांनी एकत्र येऊन मस्तपैकी अंगणात/परसात करावा. १-२बीएचके मधे होणारी हि साधीसुधी डिश नव्हे. याची ऐट आणि जिव्हाळा वेगळाच! जितकी मंडळी अधिक तितका हा पदार्थ रुचकर लागतो.
अजुन काहि:
१. भांबुर्डीचा पाला या काळात मुबलक असतो. कोणत्याहि मैदानात गेलात तर मिळेल. बाजारात जो विकायला येतो तो जून असतो.
२. बटाटे व कांदे जितके छोटे तितके रुचकर. पण बेबी पोटॅटोज आणि बेबी ओनियन्स नावाचे जे बेचव संकरीत खाद्य आलं आहे ते मात्र वापरू नका. एकवेळ मोठे बटाटे /कांदे चालतील पण हे बेबीवाले कृत्रिम नकोत
३. पोपटीमधले रताळे, अळूचे मुळ इं कंदही उत्तम लागतात
४. पोपटीच्या शेकोटीत नारळ टाकावा. छान खरपूस खोबरे कोणाला आवडत नाहि :)
५. कृपया शेकोटीसाठी रॉकेल वापरू नये. केवळ सुकापाला, गोवर्‍या, सुक्या झावळ्या वगैरे वापराव्या. वारा असेल तर फुंकणीने ज्वाळ तयार करावा. रॉकेलने पोपटीला एक वेगळा दर्प येतो.

(पोपटी आवडणारा) ऋषिकेश

हे वाचूनच एखाद्या शेताच्या बांधावर गेल्यासारखे वाटले,वर्णनावरून हा पदार्थ गुजराती उंदीओचा भाऊबंद वाटतो आहे.
स्वाती

पोपटी पाककृती पहिल्यांदाच वाचली. पाहणे तर दुर आणि खाणे तर कितीतरी मैलावर :(
पण, अनेकांनी एकत्र येऊन खाण्यासाठी इंजॉय करायचा पदार्थ इतकेच कळले. :)
आमच्या मराठवाड्यात याला दुसरे नाव तर नाही ना ?
पण, आपण म्हणता त्या प्रमाणे पोपटी वाचण्यात सुद्धा मजा वाटली !!!

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे

पोपटी शेतातच करावी. आमच्याकडे शेतात "खळ" करतात (शेणाने सारवून), त्यावरच पोपटी करायची. तिथे बसून पोपटी करण्यात आणि खाण्यात मजा काही औरच असते.

सोबत चोरलेली "नीरा" असेल तर मस्त!!. अलिबाग भागात जी नीरा मिळते ती शिन्दी पासून बनवतात. ती चोरण्याची पण एक कला आहे. सन्ध्याकाळी साधारण ७:३० - ८:०० ला त्या झाडान्जवळ जायचे, मडकी लटकवलेली असतात. ताडीवाले त्या मडक्यात आगोदरच पाणी भरून ठेवतात, ते ओतुन द्यायचे, नन्तर पोपटी लावून झाली कि परत त्या झाडान्जवळ जाउन ताडी घेउन यायचे. चान्गली वेळः १२:०० ते १२:३० रात्रो.. शुद्ध नीरा मिळते.

प्रशान्त

पोपटीच्या कथा कुटुंबात वाड-वडीलांकडून ऐकल्या होत्या पण प्रत्यक्ष खाण्याचा योग काही आला नाही. वर्णन वाचून आनंद झाला, तेवढेच समाधान !

Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

बहुरंगी,
ही पाककृती मी प्रथमच वाचली. खरं सांगायच तर, मला माहीती ही नव्हतं की अशी काही पाककृती असते ते. कदाचित सारवलेल्या जमिनीशी फारच कमी संबंध आल्यामुळेही असेल. पण वाचून सुद्धा खूप मजा आली.
कधी गेले अलिबागला तर बघू. तसे अलिबागला कोणीही नाही माझे. आता मिपा करांपैकी कोणी असेल अलिबागचे, तर मला पोपटी खाण्यासाठी जरूर बोलवा...

- प्राजु.

बहुरंगी,
तुमची ही पाकक्रुती बहुरंगी आणि बहुढंगी आहे.
मस्त शेतात बसून खाण्यात काही ओरच मजा.
आम्ही आमच्या शेतात हुरडा (जोंधळ्याचा) खातो. पुढ्च्या वेळी पाहु जमते का अशी पाकक्रुती करायला.

मि.पा. वरील पोपटी चाहत्यास,
पोपटी हा एकत्र बसुन खाण्याचा आणि एंजॉय करण्याचा सोहळा आहे.
होळीच्या सुमारास एकदम मस्त सिझन. या वर्षी बेत करत असाल तर मी अलीबाग जवळ चोंढी येथे रहातो. एक रात्र बेत करा. साधी आणि कोंबडीची अशा दोन्ही पोपट्या अरेंज करूया.
माझा मोबाईल नं . : ९८२२२४८४७१

हे लई बेस बघा केशवराव.
हे तुम्ही समस्त मि.पा. वरील पोपटिच्या चाहत्यांना आमंत्रण दिलंत मन भरून आलं.
दिवास्वप्न दिसायला लगलीत, की मी शेतातल्या बांधावर बसून पोपटी लावते आहे, समोर भट्टी चालू आहे. स्वाती हुरडा बनवते आहे. तात्या, गात आहेत. वा वा वा..

- प्राजु

अहो, तात्या, ती पोपटीची पार्टी म्हणजे शेतातली मैफिल जमवायची आहे.. लोकांना पळवून नाही लावायचं.. त्यामुळे न्हाणीघरातले असले तरी गायन तुमचेच हवे. :)))

- प्राजु

माझ्या वसई मधल्या मित्राकढून आणखीन माहिती मिळाली ती खाली देत आहे
----------------------------------------------------------
वसई मध्ये ह्या पाककृतीला "उकड हंडी" म्हणतात.
ह्यात मडक्याला आतून केळीची पाने लावतात.
शेवग्याच्या शेंगांचे तुकडे, शहाळ्या मधली मलई पण टाकतात.
बर्‍यापैकी तेल पण ओततात.

अस॑ वाटतय आता जावे गावी आणि पोपटी खावी.
असाच आणखी एक पदार्थ म्हणजे 'ह॑डी खिचडी'.
मातीच्या ह॑ड्यात डाळ्,ता॑दूळ् ,पाणी व गा़जर्,वा॑गी,फरसबी,का॑दा,बटाटा,वाल चिरून घालावे.
वरून फोडणी द्यावी. हवा तस॑ तिखट ,काळा मसाला घालावा.
मडके चूलीवर थेवून कणिकेने त्याचे तोन्ड ब॑द करावे.
लो॑णच॑, भाकरी आणि वा॑ग्याच्या भाजीबरोबर खावे.

पोपटी नावाचा कोकणात मी खाल्लेला पदार्थ याच जातकुळीचा होता. पण तेथे कांदे बटाटे कापून घेण्याची प्रथा नाही. तसेच पोपटी मधे घालावे. मडके मात्र तोंड पक्के बांधून उलटे ठेवण्याची प्रथा तिथे आहे. त्यामुळे अजून खरपूस पोपटी होते अशी समाजमान्यता आहे.

टीप: अशी ही पोपटी मी खारेपाटण ते कणकवली या पट्ट्यात खाल्ली आहे.

(सामाजिक पोपटि खाणारा)
-धन्या.
पुण्याचे पेशवे