सौदी क्षणचित्रे : ०६ : आधुनिक औद्योगिक शहर, अल् जुबेल

===================================================================

सौदी क्षणचित्रे : ०१... ०२... ०३... ०४... ०५... ०६... ०७... ०८... ०९...

===================================================================

... आपली पुढची सफर आहे सौदी अरेबियातील आधुनिक औद्योगिक शहर जुबेलची.

द रॉयल कमिशन फॉर जुबेल अँड यानबू

२१ सप्टेंबर १९७५ साली सौदी राजाच्या वटहुकुमाने "द रॉयल कमिशन फॉर जुबेल अँड यानबू" ची स्थापना झाली. तडक केंद्रीय मंत्रीपरिषदेच्या आधिपत्याखाली असलेल्या या संस्थेचे मुख्य काम होते सौदी अरेबियाच्या अरबी आखाती पूर्व किनार्‍यावरील जुबेल आणि रक्तसमुद्रावरच्या पश्चिम किनार्‍यावरील यानबू या दोन ठिकाणांचा विकास करून तेथे अत्याधुनिक औद्योगिक शहरे वसवणे. ही दोन्ही शहरे तेल उद्योगावर आधारलेल्या सौदी कंपन्यांची माहेरघरे आहेत. उत्तम आराखडे तयार करून व्यापारी व्यवस्थापन तत्त्वावर स्थापन केलेली आणि चालवली जाणारी ही शहरे हा सौदी अरेबियात अस्तित्वात आलेला एक जगावेगळा उपक्रम आहे.

या दोन शहरांचा अनुभव जमेस धरून आता त्यांच्यामध्ये रास अल् खैर या तिसर्‍या जागेची भर टाकली गेली आहे. जुबेलच्या उत्तरेस ६० किलोमीटरवर असलेल्या या ठिकाणी अल्युमिनियम, अमोनिया, फॉस्फरस आणि सल्फर या सौदी खनिज संपत्तीवर आधारीत उद्योग उभारले जाणार आहेत.

अल् जुबेल

दम्मामच्या बाहेर पडून सौदी अरेबियाच्या अरबी आखाताच्या किनारपट्टीला समांतर उत्तरेकडे कुवेतला जाणार्‍या महामार्गावर ९० किलोमीटरवर अल् जुबेल हे अरबी जगतातले सर्वात मोठे औद्योगिक शहर आहे. १९७५ पूर्वी या जागी अल् जुबेल नावाचे एक छोटे खेडेगाव होते. या जागेवरच्या मानवी वस्तीचा इतिहास ७,००० वर्षांपूर्वीच्या दिलमून नावाच्या संस्कृतीपर्यंत मागे जातो. इ स १९३३ मध्ये सौदी अरेबियातील खनिज तेल शोधाचे सर्वप्रथम स्थान म्हणून जुबेलचे नाव नोंदले गेले आहे.

बेचेल (Bechtel) ही जागतिक स्तरावर नावाजलेल्या कंपनीला हे शहर बांधण्याचा आणि व्यवस्थापनाचा प्रकल्प मिळवला आहे. जगातला सर्वात मोठा अभियांत्रिकी प्रकल्प आणि एक उत्तम वसाहतीचा नमुना असलेल्या या शहराचे औद्योगिक आणि रहिवासी असे दोन भाग आहेत. त्यांची आखणी करताना औद्योगिक विभागातील प्रदूषणाचा जुबेलच्या आणि इतर कोणत्याही रहिवासी वस्तींना उपद्रव होणार नाही याची काळजी घेण्यात आली आहे. २०११ च्या गणनेप्रमाणे जुबेलची लोकसंख्या ३,८०,००० होती आणि त्यांत एक तृतियांश सौदी, एक तृतियांश भारतीय आणि उरलेले एक तृतियांश जगातील इतर देशांचे नागरिक होते.

२००४ मध्ये "जुबेल दोन (Jubail II)" हा जुबेलच्या विस्तार करण्याचा US$ ३८० कोटीचा (रु २२,८०० कोटीचा) प्रकल्पही बेचेलला देण्यात आला आहे.

दम्मामची वस्ती सोडली की लगेच सौदी वाळवंटातून जाणार्‍या जलदगती मार्गावरून आपली गाडी वेगाने धावू लागते...

.

तास-सव्वातासाच्या प्रवासानंतर जुबेलमधल्या खनीज तेलावर पायाभूत उद्योगधंद्यांच्या खुणा दिसू लागतात...

पेट्रोकेमिकल व्यवसाय (जालावरून साभार)

.

मात्र शहराच्या रहिवासी भागाच्या वेशीपासूनच आखीव-रेखीव हिरवाईच्या रूपाने जुबेल जवळ आल्याच्या खाणाखुणा डोळ्यांना सुखावू लागतात...

.

.

या शहराचा जुना भाग इतर मध्यम आकाराच्या सौदी शहरांपेक्षा फार वेगळा दिसत नाही...

.

.

मात्र या शहराचा आधुनिक भाग जागतिक स्तरांवरच्या शहरांतही उठून दिसेल असा आहे. तर चला मारूया एक फेरफटका नागरी आयोजनासाठी (civic planning) प्रसिद्ध असलेल्या या शहराचा...

.

.

.

.

जालावरचीही खालील काही चित्रे या शहराच्या आखीव-रेखीवपणाची नीट कल्पना देऊ शकतील...

रॉयल कमिशनची इमारत

.

जुबेलमधिल एक रहिवासी वसाहत

.

जुबेलचे विहंगम दृश्य : ०१

.

जुबेलचे विहंगम दृश्य : ०२

जुबेल कॉर्निश

जुबेलचा समुद्रकिनारा हिरवळ व फुलझाडांनी सुशोभित केलेला आहे आणि तेथे मुलांच्या खेळांची व्यवस्थाही आहे. रोज संध्याकाळी आणि विशेषतः सुट्ट्यांच्या दिवसांना तेथे जुबेलच्या रहिवाशांची आणि पर्यटकांची गर्दी असते...

जुबेल कॉर्निश : ०१

.

जुबेल कॉर्निश : ०२ : रहिवासी भागातील समुद्रकिनार्‍यावरून दिसणारे औद्योगिक विभागातील तेल उद्योगातील कंपन्यांचे मनोरे

.

जुबेल कॉर्निश : ०३ : बोटीच्या आकाराचे रेस्तराँ

.

जुबेल कॉर्निश : ०४

.

जुबेल कॉर्निश : ०५

.

जुबेल कॉर्निश : ०६ : कॉर्निशच्या एका भागाचे विहंगम दृश्य (जालावरून साभार)

.

जुबेल कॉर्निशच्या धक्क्यावरून समुद्रात सफर करण्यासाठी बोटी मिळतात. या बोटींवरून समुद्रात चक्कर मारण्याची आणि भर समुद्रात जेवण करण्याची मजा पर्यटकांना घेता येते...

बोटीतून दिसणारे जुबेल शहर : ०१

.

बोटीतून दिसणारे जुबेल शहर : ०२

जुबेल संग्रहालय

जुबेलमध्ये एक संग्रहालय आहे. त्याच्या इमारतीत वेगवेगळे interactive शात्रीय प्रयोग प्रदर्शित केले आहेत. त्यामुळे खेळाखेळात मुले आणि मोठी माणसेही शास्त्रीय प्रयोगांची मजा घेऊ शकतात. या संग्रहालयाच्या आवारात सौदी सैन्यदलातून निवृत्त केलेले अग्नीबाण, विमाने आणि सैनिकी गस्तीबोट, ठेवले आहेत...

संग्रहालय : ०१

.

संग्रहालय : ०२

वातानुकूलित तंबूतील कट्टा

जुबेलच्या एका फेरीत आमच्या हॉस्पीटलच्या रिक्रिएशन विभागाने गावाबाहेरच्या एका वातानुकूलित तंबूत कट्टा भरवला होता, त्याची काही क्षणचित्रे...

.

.

तंबूतल्या कायम रहिवासी बिबट्या राजाबरोबर फोटो काढण्याचा मोह आवरणे कठीण होते !

जुबेल बंदर

जुबेलमध्ये जुबेल वाणिज्य बंदर (Jubail Commercial Seaport), किंग फाहाद औद्योगिक बंदर(King Fahd Industrial Seaport) आणि किंग अब्दुल अझिझ नौदल तळ (King Abdul-Aziz Naval Base) आहेत.

किंग अब्दुल अझिझ नौदल तळ (जालावरून साभार)

जल आणि ऊर्जा प्रकल्प

जुबेलमध्ये जगातला सर्वात मोठा स्वतंत्र जल आणि ऊर्जा प्रकल्प (Independent Water and Power Project) आहे. तेथे दररोज समुद्राच्या पाण्यापासून ८ लाख घनमीटर शुद्ध पाणी आणि २,७४५ मेगॅवॅट वीज निर्माण केली जाते.

जुबेलमधिल समुद्रजल शुद्धीकरण प्रकल्प (डिसलायनेशन प्रोजेक्ट) : ०१ (जालावरून साभार)

.

जुबेलमधिल समुद्रजल शुद्धीकरण प्रकल्प (डिसलायनेशन प्रोजेक्ट) : ०२ (जालावरून साभार)

.

संध्याकाळी परतताना, दिवसा केवळ मनोरे आणि नळ्यांच्या शेवयांचा गुंता दिसणार्‍या तेल उद्योगातील प्रकल्पांवरची रोषणाई मन मोहून घेते...

तेल उद्योगातील (पेट्रोकेमिकल) प्रकल्प : ०१

.

तेल उद्योगातील (पेट्रोकेमिकल) प्रकल्प : ०२

.

पुढच्या भागात आपण राजधानी रियाधला भेट देणार आहोत.

क्रमशः

===================================================================

सौदी क्षणचित्रे : ०१... ०२... ०३... ०४... ०५... ०६... ०७... ०८... ०९...

===================================================================